Beleidsnota Jeugdgroep voor gezinnen

1. Het gezin als onderdeel van de scheppingsorde

2. Gelukkige gezinnen vormen het beste fundament van elke maatschappelijke orde

3. Gezinnen – tempels van God

4. Het gezin als toevluchtsoord tegen de destructieve, mensonvriendelijke tekenen van verval

5. Gezinnen helpen gezinnen – sociale netwerken

6. Hele gezinnen winnen voor het Koninkrijk van God

7. Gezinnen ervaren vreugde – fantasie – vrede

8. ... voordat het te laat is!

„Als de huidige ontwikkeling zich voortzet, zal minder dan de helft van alle kinderen die vandaag worden geboren hun jeugd permanent bij hun eigen moeder en vader doorbrengen … en zal een groeiend aantal kinderen in de loop van hun jeugd twee- of zelfs driemaal het uiteenvallen van hun gezin meemaken.” (B.D. Whitehead)

1. Het gezin als onderdeel van de scheppingsorde

Het gezin is geen uitvinding van de mens. Het gezin is een scheppingsorde van God, net zoals de zwaartekracht. Wie deze natuurwetten negeert, komt ten val. Het gezin maakt deel uit van Gods wonderbaarlijke, creatieve schepping. Met veel liefde heeft God het gezin bedacht als een klein paradijs, waarin man en vrouw de meest innige relaties in een ongelooflijke verscheidenheid mogen vormgeven en beleven. Het gezin is een idee van God, en nog een geniaal idee ook. De Bijbel beschouwt het gezin daarbij als een bestendig geheel van een man en een vrouw, die kinderen verwekken en opvoeden. Het wordt gekenmerkt door levenslange trouw en toewijding.

2. Gelukkige gezinnen vormen het beste fundament van elke maatschappelijke orde

„De beste bescherming bestaat natuurlijk uit het voorkomen van dergelijke gezinsdrama’s in ons eigen leven en dat van onze kinderen. En deze preventie bestaat uit het overbrengen van Gods waarheid over het huwelijk en het gezin aan onszelf en onze jeugd. Als onze jongeren vaste morele overtuigingen hebben met betrekking tot het huwelijk en het gezin, kunnen deze overtuigingen hen leiden bij hun beslissingen en leiden tot betere huwelijken en gezondere gezinnen.” (J. Macdowell / B. Hostetler, Geloof zonder waarden, p. 199)

Ik droom van gezinnen met vaders die Gods liefde in de harten van de kinderen planten, die hun handen niet opheffen om te slaan, maar om te zegenen, die hun mond gebruiken om te loven en niet om te schreeuwen, die hun tijd niet volplannen, maar weggeven en hun diepste innerlijk openstellen, zodat hun kinderen daarin Gods grootheid kunnen zien. Ik droom van gezinnen met moeders die hun rol niet als een vervelende plicht zien, maar als beheerders van de kostbaarste gaven, die hun kinderen niet uit het nest gooien, maar onder hun vleugels beschermen, die de tv niet als kinderoppas inzetten, maar liefdevol verhalen vertellen, die hun kinderen met troostende woorden ontvangen en ze weer met bemoedigende woorden uitzwaaien, van moeders die nog in hun kinderen geloven, ook al zijn ze allang door iedereen opgegeven. Ik droom van kinderen die beseffen hoe waardevol ouders zijn, die hun ouders eren en naar hen luisteren, van kinderen die opkijken en de ontvangen liefde doorgeven, van kinderen die afstand doen en minder eisen, die de handen uit de mouwen steken en minder verlangen, die vol vertrouwen hun leven vormgeven in plaats van zich te laten leiden, van kinderen die nog graag kind zijn. Ik droom van gezinnen die het dromen en lachen niet verleeren.

Ik ben niet op zoek naar het perfecte gezin – maar naar het gezin dat onderweg is en zich verheugt in de genade van God en Zijn goedheid. Jouw droom van een gezin mag heel anders zijn – jij bent anders. Toch zou ik graag willen dat we stilstaan bij hoe wonderbaarlijk God alles heeft gemaakt en bedacht. Dat we vasthouden aan Zijn beloften, zelfs als het dak boven ons hoofd instort. Dat we niet verlangend dromen van een vakantie aan zee, maar zelfs in een regenplas de hemel zien stralen.

„De plek waar de staf van de waarheid wordt doorgegeven, is het gezin!“ (Edith Schaeffer) … en de waarheid is: God houdt van het gezin en wil het zegenen.

3. Gezinnen – de tempel van God

„Toen zij en haar huisgezin gedoopt waren, drong zij er bij ons op aan en zei: Als jullie mij beschouwen als iemand die in de Heer gelooft, kom dan in mijn huis en verblijf daar. En zij drong er bij ons op aan.” (Hand. 16:15)

Ik blijf dromen – van huizen die niet van steen zijn gemaakt, maar van vernieuwde mensen; die niet met gepantserde sloten zijn beveiligd, maar waarvan de deuren wijd openstaan voor anderen; waarvan de inhoud niet bestaat uit vergankelijke schatten, maar die vertellen over Gods grote daden. Ik droom van huizen die niet trillen van de stereosystemen, maar meezingen met de lofzangen. Van huizen waarvan het enige licht geen flikkering is, maar een hartverwarmende gloed.

Het is zo verheugend dat in sommige landen de huisgemeente opnieuw wordt ontdekt en enorm bijdraagt aan de groei van het Rijk van God. Wat zou er gebeuren als wij als gezinnen God en Zijn Woord opnieuw hoog in het vaandel zouden dragen? Als wij als vaders onze priesterlijke verantwoordelijkheid zouden nemen en een afspiegeling zouden zijn van de hemelse Vader? Hoe zou het zijn als niet alleen onderricht, maar ook kinderlijke vragen ons zouden voortstuwen? Hoe zou het zijn als we een nieuw bewustzijn zouden ontwikkelen over Gods gedachten over het gezin als Zijn woning? Hoe zou het zijn als Gods aanwezigheid ons dagelijks leven zou vullen, als we gedreven door Zijn Geest zouden bidden en niet uit gewoonte om de kinderen in slaap te wiegen? Hoe zou het zijn als we gevoelig zouden worden voor de strijd in de onzichtbare wereld, wanneer kinderen in hun slaap worden gekweld, wanneer plotseling onverklaarbare pijnen hen overvallen en onrust ons drijft? Hoe zou het zijn als we dan zouden handelen in de kracht van Jezus en ons niet zouden laten ontmoedigen door zorgen of zelfs wederzijdse verwijten?

Het gezin in het Oude Testament: het dagelijks leven en de relatie met God – alles wat een gezin deed – was gegrondvest op Gods wet. Kinderen werden aangemoedigd om vragen te stellen. Er werden gedenktekens opgericht. De ouders onderwezen hun kinderen en herinnerden hen aan Gods wonderbaarlijke leiding. De feesten waren ter ere van de Heer. Ze brachten vreugde en hoop. En vandaag?

Voordat we nadenken over gezinsgericht jeugdwerk (of gemeentewerk), moeten we een nieuw begrip zoeken voor Gods scheppingsorde ‘gezin’. We moeten intensief samen nadenken over hoe, waarom en waarvoor God het gezin heeft geschapen. Vervolgens moeten we God als Vader (Moeder) op een geheel nieuwe manier ontdekken, in Zijn geborgenheid leven en dit vaderbeeld trouw doorgeven aan onze kinderen – niet zozeer met woorden, maar met een vernieuwd leven. We moeten God opnieuw vragen hoe Hij zich de gemeente en het gezin voorstelt. 

4. Het gezin als veilige haven

De vogel bouwt zijn nest, de vos zijn hol en de mens zijn hel! Of hoe moet men anders de afschuwelijke oorlogsmisdaden, de talloze auto-ongelukken, het misbruik binnen het eigen gezin, de ...; ik wil hier niet verder op ingaan. Het gezin kan alleen een toevluchtsoord zijn waar Gods bovennatuurlijke ingrijpen het hart van elk gezinslid en vooral dat van de ouders verandert. Zo kunnen zowel het kind als de man of de vrouw een toevluchtsoord vinden tegen de kilte in de wereld. Een gezin in de aanwezigheid van God biedt weerstand tegen de tijdgeest. Het laat zich niet meeslepen door de verleidingen. Het heeft houvast, kent vergeving en onvoorwaardelijke aanvaarding. Ze leeft vanuit waardering, schenkt troost, spoort aan, streeft naar een hoog doel en verbindt zich met Hem die de wereld heeft overwonnen. Ze lijkt op een tankstation, een verfrissend bad, een vuurtoren, een vesting en misschien ook wel een circus!

5. Gezinnen helpen gezinnen – sociale netwerken

Men kan mij terecht verwijten dat bovenstaande uiteenzettingen louter wishful thinking zijn en alleen maar extra frustratie veroorzaken. Daar wil ik het volgende tegenin brengen

• Wie geen doelen stelt, laat zich meeslepen en verandert toch niets – maar daarmee aanvaarden we alle gevolgen. Daardoor blijven we vooral werken volgens de „brandweermethode“, d.w.z. we steken veel meer energie in het bestrijden van de symptomen. Het zou verstandiger zijn om de oorzaken aan te pakken.
• In ons eentje kunnen we maar heel weinig doen, omdat de invloeden van de omgeving zo sterk zijn. Een gezamenlijke mentaliteitsverandering en vooral wederzijdse, daadkrachtige hulp is noodzakelijk (zie praktische uitwerkingen). Het is bewezen dat mensen met een goed sociaal netwerk gelukkiger en gezonder leven en moeilijke situaties veel beter verwerken.
• Hier en daar moeten we bereid zijn offers te brengen en af en toe iets los te laten dat ons dierbaar is geworden. We moeten opnieuw nadenken over onze waarden; in het bijzonder over onze relatie tot materialisme, perfectionisme, zelfverwezenlijking, de media en mobiliteit. Het boek „Lebensraum Familie“ van Edith Schaeffer is voor mij een van de meest bemoedigende boeken die ik over het gezin heb gelezen. Het is veel meer dan een leerzame verhandeling: het geeft inzicht in de verscheidenheid en schoonheid van het leven, dat met al zijn hoogte- en dieptepunten moet worden gewaardeerd. Ze moedigt enorm aan om vol te houden, want lijden brengt geduld, geduld brengt ervaring en ervaring geeft hoop. Ze roept op tot een andere manier van denken en tot het ontdekken hoe prachtig het gezinsleven kan zijn. Ze stimuleert om creatief te worden. Ze vertelt over de gelukkige momenten die ontstaan wanneer we ons overgeven aan mooie herinneringen.  

6. Hele gezinnen winnen voor het Koninkrijk van God

Interessant genoeg is in de westerse landen de behoefte aan een hecht gezin de afgelopen jaren weer toegenomen. Aanbod voor gezinnen wordt steeds populairder. De gemeente van Jezus moet zich opnieuw op deze behoefte richten. Te lang heeft zij ruimte gegeven aan de tijdgeest van het individualisme. Te lang heeft zij eenzijdig de indeling in leeftijdsgroepen bevorderd en hier en daar onbedoeld ook het gezin verzwakt. Ouderlijke verantwoordelijkheden werden te sterk aan de gemeente gedelegeerd.

Zoals onder punt 3 aangegeven, geloof ik dat God zich vooral in het gezin wil verheerlijken. Ik reken vast op Zijn zegen wanneer we beginnen om meer gezinsgericht te werken. Zelfs als slechts één lid van het gezin (kind, vrouw, man) voor Jezus kiest, moet onze gemeente of onze gemeenschap zo aantrekkelijk zijn dat zij er graag bij zijn. Hoe dit er in detail uit kan zien, moet de Heilige Geest ons opnieuw openbaren. Het ontbreekt ons aan wijsheid en voorbeelden. In het praktijkgedeelte breng ik enkele ogenschijnlijk absurde ideeën naar voren, met de uitdaging om ze niet af te kraken, maar te zaaien.

Een gezinsgerichte jeugdgroep lijkt mij hier een doorslaggevende rol te spelen – deze vormt de natuurlijke brug tussen het gezin en de gemeente. Ik ben er vast van overtuigd dat een gemeente enorm veel zou winnen als ze meer als een ‘grote familie’ zou functioneren. Daarmee wil ik aangeven dat het mij niet alleen om het welzijn van individuele gezinnen gaat – ik ben me ervan bewust dat de gezinnen slechts een deel uitmaken. Centraal staat het ‘gezinsdenken’ in de gemeente. Tot deze familie behoren alle leden!

• Waar worden de kansen van het gezin benut?
• Waar houdt het gemeentelijke programma rekening met het gezin?
• Waar ondersteunt de gemeente het gezin in de praktijk?
• Waar verzwakt of belast de gemeente het gezinsleven? Waar drijft zij de gezinsleden uit elkaar?
• Welke plaats neemt het gebed in voor gezegende gezinnen?
• Hoe gaan we om met de gevolgen van een gezinsvijandige omgeving (eenoudergezinnen, echtscheidingen, ...)?
• Waar en hoe ontstaan er spanningen tussen gezinnen onderling of tussen gezinnen en individuen?
• Waarom dopen we de kinderen pas als ze tieners zijn of nodigen we ze pas uit voor het avondmaal na de zogenaamde catechese?
• Waar worden gezinsthema’s in de gezinskring besproken?

7. Gezinnen beleven vreugde – fantasie – vrede

In dit hoofdstuk probeer ik een schat aan ideeën aan te reiken voor gezinnen en voor gezinsgericht jeugdwerk binnen de jeugdgroep of de gemeente. Voor sommige daarvan is zelfs samenwerking buiten de plaatselijke gemeente nodig.

7.1 Leren om anders te denken – het thema ‘gezin’ aan de orde stellen

• Bijbelstudie over het thema gezin en de gemeente als gezin
• Video’s en boeken uitwisselen en verwerken in de vorm van seminars, een prikbord, een ideeënbak, wedstrijden, fotogalerijen, fototentoonstellingen, dagboeknotities, een ABC-verzameling, ...
• Concrete voorbede
• Gastsprekers uitnodigen
• Doelen formuleren en een uitvoeringsplan opstellen 

7.2 De gemeente als familienetwerk

Inzet waarbij verschillende leeftijdsgroepen samenwerken en het openstellen, het zich richten op de naaste (zie de barmhartige Samaritaan) zijn cruciaal:

• Jongeren bieden aan om op kinderen te passen
• Ervaren, oudere mensen vertellen over hun rijke levenservaring en delen praktische wijsheden, of helpen concreet mee in het huishouden, bij de opvoeding van kinderen, ...
• Wederzijdse schoonmaakhulp (schoonmaakfeestjes), kinderopvang, zodat een echtpaar eens een weekendje weg kan of een huwelijksbon voor een huwelijksseminar
• Materiële hulp, een sociaal fonds, gezamenlijke boodschappen (bijvoorbeeld rechtstreeks bij de boer), het uitlenen van een auto of andere spullen, vervoer, ...
• Samen vormgeven van de vrije tijd, de vakanties, familiefeesten, ...
• Gezinskringen, gezinnen helpen bij het vormgeven van de kerkdienst, verzorgen toneelstukjes, muziek, geven getuigenissen, organiseren samen kinderprogramma’s, ...
• Gezinnen openen hun deuren voor eenzame mensen en alleenstaande ouders en nodigen hen door hun gastvrijheid uit om deel te nemen aan hun gezinsleven
• Gemeenschapsruimtes als leefruimtes, bijvoorbeeld een zithoek, verschoontafel, potje, kinderstoeltjes, ingelijste foto’s, speeltoestellen die beweging stimuleren, kledingkist, … – juist in de herinrichting van de gemeenschapsruimtes zie ik enorme kansen. We moeten ons afvragen of ons begrip van de gemeente(ruimtes) in sommige opzichten niet oudtestamentisch of zelfs traditioneel kerkelijk is, waardoor de kerkruimtes tot heilige zalen worden gemaakt. Daar spreekt het Nieuwe Testament niet meer over – het spreekt over de tempel en denkt aan ons, die Gods kinderen zijn. Juist onze kinderen ervaren dit onbewust als beperkend, als afstotelijk. Onze kinderen moeten al op school, in de meeste gezinsvijandige woningen … ‘braaf’ zijn – en in de gemeente natuurlijk nog veel meer, anders storen ze en brengen ze hun vrome ouders in verlegenheid.
• Vastendag, soepdag, workshops, gezamenlijke evangelisatie-acties, meer uitwisseling (vraag-en-antwoord-quizspelletjes)
• Bijbellezen in het gezin
• Middag voor echtparen, parallel aan de jeugdgroep
• Moederschapsverlof

7.3 Gezinsgericht, missionair jeugd- en gemeentewerk

• Organisatie van kinderfeestjes (verjaardagsfeestjes), het ter beschikking stellen van de gemeenschapsruimtes voor gezinsbijeenkomsten, ...
• Winterkinderspeelplaats in de gemeentelokalen, kinderopvang in grote winkelcentra of in de gemeente tijdens speciale winkeluren,
• Organisatie van seminars (opvoeding, huwelijk, partnerschap)
• Gezinsuitstapjes, betaalbare belevenis-/avontuurlijke gezinsvakanties, waarbij het gezin „alles“ samen beleeft en niet weer in leeftijdsgroepen wordt verdeeld!
• Vader-kind- of moeder-kind-ervaringen
• Creatieve week, knutselcursussen, hobbyweek, kookcursussen ... en workshops, interactief kindercircus voor het hele gezin
• Poppentheater en andere theatervormen
• "Televisieserie Family Live!"
• Sportweek, gezinsgymnastiek, nieuwe spellen, ...
• Speelgoeduitleen, eventueel videotheek, cassettotheek, bibliotheek, ...
• Pure natuurbeleving, wandelingen, eropuit trekken en ontdekken, ...
• Vrijetijdsactiviteiten voor moeders
• Gezinsjeugdgroep – zie de programma-voorbeelden van Uznach voor meer informatie

8. ... voordat het te laat is!

Er zijn geen nieuwe, consumptiegerichte programma's nodig, maar een mentaliteitsverandering. Een visie voor een nieuw gezin: missionair, generatieoverschrijdend, gericht op beloften, relaties, ervaringen, overwinningen, gaven en personen, bemoedigend, praktisch, levendig, meeslepend! Just do it!