Sarasani

De afmetingen van een sarasani

Om bij het ontwerpen van een Sarasani de juiste afmetingen te bepalen, zijn er enkele richtwaarden. Bepalend is hoeveel personen er staand of zittend moeten kunnen plaatsnemen. Uit de onderstaande tabel kunnen richtwaarden voor de verschillende Sarasani-afmetingen worden afgeleid.

Let op: deze waarden zijn richtwaarden; de werkelijke waarden kunnen sterk variëren, afhankelijk van de hellingshoek van de tent.

Aantal militaire zeilen

Nadat aan de hand van de Sarasani-maattabel de te gebruiken basistypen zijn bepaald, moet worden vastgesteld hoeveel zeilen er definitief moeten worden gebruikt.

In principe bestaat een Sarasani uit 3 vierkante zeilen, die tot een piramide aan elkaar worden geknoopt. Als de zijlengte van zo'n deelvierkant 4 is, levert dit een aantal zeilen op van 48 (4x4=16 per deelvierkant *3=48 zeilen). Dit komt overeen met het 48-type.

In de praktijk worden echter vaak de buitenste hoeken van de Sarasani verwijderd, omdat deze het bruikbare oppervlak doorgaans slechts in geringe mate vergroten. Als men bijvoorbeeld bij het 48-type bij elk van de drie deelvierkanten de buitenste 3 zeilen weglaat, komt men uit op een totaal van 39 zeilen.

Of en hoeveel zeilen bij een bepaald type moeten worden verwijderd, kan niet definitief worden gezegd; het hangt af van de situatie en is ook een kwestie van filosofie.

Een veelvoorkomend probleem bij de Sarasani is de geringe lichtinval. Als er geen extra verlichting wordt geïnstalleerd, is het vooral bij de 75- en 108-types aan te raden om ongeveer 3 lichtdoorlatende zeilen in te knopen. Dit zijn zeilen met een ingebouwd raam (plastic zeil).

Er moet altijd van tevoren worden nagedacht over hoe de zeilen over elkaar moeten worden vastgeknoopt en hoe de naden moeten worden geplaatst. Het is handig om een plan voor te bereiden, zodat je dit ook aan de jeugdleden kunt laten zien tijdens het vastknopen.

Hieronder wordt een voorbeeld getoond van een Sarasani met 39 zeilen. De zwarte pijlen geven de overlapping van de knoopnaden aan. De rode pijlen geven de richting van de naden van het zeil aan. De grote pijl geeft de overheersende windrichting aan.

Mast

De minimale masthoogtes zijn te vinden in de Sarasani-maattabel. De mast moet bestaan uit een massieve, zo recht mogelijke stam die niet te oud (of zelfs verrot) is.

De mast moet minimaal 50 cm, maar bij voorkeur >=100 cm in de grond worden ingegraven. Voordat de mast wordt geplaatst, moet de ophanging van het zeil absoluut worden voorbereid (zie hieronder).

Aangezien de mast later met touwen wordt vastgezet, moeten deze van tevoren worden bevestigd. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. Een veelgebruikte methode is het gebruik van 2 touwen, die elk in het midden met een mastknoop aan de masttop worden vastgemaakt. Later worden ze diagonaal over de Sarasani gespannen. Deze touwen dienen ook als hulp bij het opzetten van de mast.

Als de mast in het gat staat, worden er grote stenen langs de mast in de grond geslagen om de mast te stabiliseren. De mast moet zonder afspanning al stabiel staan!

Vervolgens wordt de mast aan grote haringen (dubbele haringen zijn hiervoor geschikt) vastgezet.

Als alternatief voor een mast kan een Sarasani ook aan een gespannen touw (alleen voor kleine uitvoeringen!!!) of een dwarsmast worden opgetrokken. Dit is vooral geschikt in beboste gebieden.

Bevestiging van de zeilen

Het meest kritieke punt van een Sarasani is de constructie waarmee de zeilen aan de mast worden bevestigd.

Aangezien er op deze plek grote krachten op de zeilen worden uitgeoefend, mogen de zeilen niet rechtstreeks met touwen worden vastgemaakt.

Een veelgebruikte methode is om de bovenste drie zeilen tussen twee houten driehoeken te klemmen. Hiervoor zijn twee stevige houten driehoeken nodig (gelijkzijdig, met een zijlengte van ca. 115 cm), bij voorkeur van massief hout (bijv. eikenhout). Om ze vast te klemmen kunnen schroefklemmen of iets dergelijks worden gebruikt. Bij deze constructie blijft er aan de top van de tent een opening vrij. Indien nodig kan deze met een extra zeil worden afgesloten.
De kleine hoeveelheid regen die zo binnendringt, levert echter zelden al te veel overlast op. Bovendien is de opening een extra lichtbron en dient deze als afvoeropening.

Een ander belangrijk punt is de bevestiging van de touwen en eventueel rolletjes / karabijnhaken aan de top van de mast. Dit wordt grotendeels met touwen gerealiseerd. Als alternatief kan een bouwklem worden gebruikt. Deze kan eenvoudig in de mast worden geslagen. Bouwklemmen zijn bijvoorbeeld verkrijgbaar in bouwzaken.

Om de zeilen nu omhoog te trekken langs de mast, kan men een takel gebruiken. Enerzijds kan men zo de zeilen gemakkelijker omhoog trekken en anderzijds wordt het materiaal ontzien (de trekkracht op het touw wordt gehalveerd). Een mogelijke takel is hieronder afgebeeld.

Planning

In principe moet een Sarasani zeer goed worden gepland. Vooral wanneer men voor het eerst een Sarasani opzet, of wanneer men een speciale Sarasani-vorm wil bouwen, is het raadzaam om vooraf een model van de Sarasani te maken.

Hiervoor zijn er twee mogelijkheden:

• Je print het zeilplan van de Sarasani uit en plakt het in de vorm van de Sarasani in elkaar. (Zie afbeelding hieronder)
• Je knutselt een net van touwtjes dat de zeilen voorstelt en hangt dit aan een mast die op dezelfde schaal is.

Een model is ook altijd handig om de medeleiders en de jeugdleden te laten zien hoe de Sarasani er straks uit moet komen te zien. Vaak hebben zij namelijk moeite om zich dit voor te stellen, bijvoorbeeld bij het knopen van de zeilen.

Voor- en nadelen

Voordelen

• zeer indrukwekkend
• groot
• ook in de zomer relatief koel
• hoog (in sommige gevallen is vuur in de tent mogelijk)

Nadelen

• grote blootstelling aan de wind
• grote belasting voor het materiaal
• hoge materiaalkosten
• De verhouding tussen zeilen en gebruiksoppervlak is niet optimaal

Veiligheidsinstructies

Een Sarasani brengt enkele veiligheidsrisico's met zich mee. Het probleem is niet zozeer het eigen gewicht (hoewel dit vaak meer dan 150 kg bedraagt), maar veeleer het grote oppervlak dat blootstaat aan wind en regen.

De volgende punten moeten absoluut in acht worden genomen:

• De Sarasani mag tijdens onweer in geen geval worden betreden (gevaar voor blikseminslag)
• Bij storm moeten de zeilen worden neergelaten om te voorkomen dat ze scheuren
• Gebruik geen henneptouwen om de mast vast te zetten (problemen bij vocht)
• De haringen waaraan de touwen moeten worden vastgemaakt, moeten zo zijn ontworpen dat ze ook op een natte ondergrond stevig verankerd blijven.
• Bij het opzetten en neerhalen van de mast moeten kinderen zich op veilige afstand bevinden.

Fotocredits

• Titelafbeelding: 39-Blachen Sarasani (09-07-2010), ter beschikking gesteld door de Jungschar Schinznach / Manuel Meier
• Afbeeldingen en foto's: ter beschikking gesteld door de Jungschar Schinznach / Manuel Meier